Qi Gong: een algemene introductie

01prent qi gong.png

Qi Gong: een algemene introductie

Doel van het artikel: Qi Gong voorstellen en de link duidelijk maken met rots en water

Uitspraak: tsji gong, met een Franse ‘g’.

Qi Gong is een eeuwenoude Chinese bewegingsleer. Het maakt integraal deel uit van de Chinese cultuur sinds het prille begin van diens beschaving (1). We spreken van een beschaving wanneer er in een gebied vormen zijn van geavanceerde landbouw, langeafstandshandel, beroepsmatige specialisatie en stedenbouw (2). Dit komt aan bond in de lessen geschiedenis in het eerste jaar van het secundair onderwijs, waar de nadruk ligt op de Vruchtbare Sikkel van Egypte en Mesopotamië, zo’n 6000-5000 jaar geleden. In diezelfde periode was er ook een beschaving in China, op de oevers van de Gele Rivier en de Jangtsekiang-rivier. De oudste geschreven bronnen uit China dateren uit de Shang-dynastie (1600-1046 voor onze jaartelling) (3). Dat betekent dat qi gong minstens 2000 jaar oud is. Wellicht ouder.

Archeologen vonden immers in de jaren 70 in de Liuwan-site (Qinghai Provincie, Haidong, Ledu District) een vaas uit het Neolithicum (Nieuwe Steentijdperk). Men schat dat de vaas tussen de 5000 en 7000 jaar oud is (4,5). Op die vaas staat een sjamaan afgebeeld in de starthouding van qigong-trainingen.

Door observatie van de natuur en een sterk bewustzijn van hun lichaam, ontwikkelden en perfectioneerden deze sjamanen methoden om hun innerlijke vuur te cultiveren, wat hen hielp om gezond te blijven en om “verlichting” te bereiken. Deze methoden kregen verschillende benamingen doorheen de tijd en in de verschillende klassieke teksten en historische documenten. Een aantal daarvan kom je in de hedendaagse literatuur nog tegen: bijvoorbeeld NeiDan (Interne Alchemie), NeiGong (Innerlijke Discipline), NeiGuan (Innerlijke Observatie) (6). Vandaag valt dat allemaal onder de grote noemer “Qi Gong”.

We bouwen vandaag dan ook voort op een eeuwenoude traditie. Mevrouw Linda Bijtebier, Doctor in de Medische Qigong, beschrijft Qi Gong mooi in het boekje “Medische Qi Gong en Depressie”: “Medische Qigong is een eeuwenoud Chinees systeem van staande, zittende of liggende houdingen, oefeningen, ademhalingstechnieken en meditaties en worden beoefend door diegenen die hun eigen energie en gezondheid willen vergroten” (7). En zij vervolgt: “Qi Gong-oefeningen combineren drie essentiële elementen: lichaamshouding, gecontroleerde ademhaling en mentale focus” (8).

Het doel van qigong-training is een betere gezondheid, een sterker lichaam en een sterkere weerstand tegen ziektes. Gaan we dieper, dan is qigong ook een manier om tot meer zelfbewustzijn en innerlijke wijsheid te komen, en inzichten te verwerven over de natuurlijke aard van de mens (9).

Er zijn vier grote families: medische qigong, daoïstische qigong, boeddhistische qigong en wushu qigong (10). In dit artikel ga ik niet uitweiden over de kenmerken en verschillen tussen deze vier families. Ze streven allemaal naar een sterker en gezonder lichaam, een sterkere en rustigere geest en naar een groter zelfbewustzijn. De verschillen zitten vooral in de ultieme doelen, de oefeningen en de filosofische onderbouw. In latere artikels zal ik hier op ingaan.

Het volstaat te begrijpen dat medische qigong een methode is in de Traditionele Chinese Geneeskunde, met als doel fysieke en mentale gezondheid. Dat daoistische qigong daarop voortbouwt en er een filosofische visie en een spirituele toets aan toevoegt, waarin de eenheid van mens en natuur en streven naar een hoge ouderdom centraal staan. Boeddhistische qigong ook voortbouwt op medische qigong, maar dan vanuit Boeddhisme, met mantra’s, met aandacht voor de chakra’s en ademhalingstechnieken die tot doel hebben om “verlichting” te bereiken. Wushu qigong is de training van qigong in gevechtskunsten. Waarbij de ontwikkeling van kracht, snelheid samengaan met het opbouwen en sturen van Qi. Ook tussen Wushu en de TCG is er veel uitwisseling geweest. Omdat Wushu focust op vitale gebieden op het lichaam, die vaak overeenkomen met acupunctuurpunten.

Even iets over Wushu en Kung Fu.

Wushu is de Chinese term voor gevechtskunsten. Kung Fu is de term die we in het Westen vaak gebruiken om te spreken over Chinese gevechtskunsten. Maar Kung Fu betekent letterlijk “tijd en energie”. Elke prestatie die veel tijd en energie vraagt om zich er in te bekwamen, is “Kung Fu”. Of Gongfu. Bijvoorbeeld jezelf ontwikkelen en trainen, om jezelf te worden en meer en meer jezelf te zijn, is Kung Fu. Echt goed worden in iets, niveau krijgen in iets, vraagt toewijding en discipline. Twee vereisten van fundamenteel belang om de mentale, fysieke, energetische en spirituele eigenschappen te ontwikkelen om een echte gevechtskunstenaar te worden. Daardoor is de term Kung Fu synoniem geworden voor Wushu, of Chinese gevechtskunsten (11).

Bij Elkar ligt de nadruk op medische en daoistische qigong. Niet omdat ik de Boeddhistische en Wushu Qi Gong minder goed zou vinden. Wel omdat ik een bewuste keuze maak. De Boeddhistische Qi Gong ligt me minder en voor Wushu Qi Gong ga je best naar een Martial Arts-club. Bijvoorbeeld Zhen Wu in Antwerpen. Een combinatie is nog interessanter en zelfs aan te raden: zowel intern als extern, lichaam en geest, gezondheid en kracht… Training bestaat uit vijf aspecten: Wai Gong (externe training), Nei Gong (interne training), Nei Dan (innerlijke alchemie), Shen Gong (mind training) en Xin Yi Dao Fin Ya (training van emoties) (12). Maar, gezien de missie van Elkar, valt de keuze op medische en daoistische qigong.

In volgende artikels bespreek ik het allemaal stap voor stap. Ik wil in deze algemene introductie nog even de link maken met “Rots en Water”, een methode die in de mode is in onze gebieden.

Op haar website beschrijft ADAM (Antwerpse Dienst voor Alternatieve Maatregelen) heel mooi wat Rots en Water is en wat de links is met Qigong: “Rots en Water is een psychofysieke training, die steunt op Oosterse verdedigingssporten.

De kracht van Rots en Water ligt erin dat jongeren aan den lijve voelen wat stevig staan en ontspannen zijn betekent. Jongeren leren op een actieve manier hoe ze op een gezonde manier voor zichzelf kunnen opkomen. Het Rots & Water programma steunt op 3 bouwstenen: zelfbeheersing, zelfreflectie en zelfvertrouwen. We beginnen bij zelfbeheersing: alles begint immers bij het kunnen controleren van je lichaam, je gedachten en je gevoelens. Vervolgens dagen we jongeren uit om na te denken over hun acties en reacties. Eigen keuzes maken doe je bewust. Ten slotte heb je bij dat alles zelfvertrouwen nodig. We zetten jongeren ertoe aan om op zoek te gaan naar hun eigen kwaliteiten en positieve eigenschappen” (13).

Qigong is niet meer of niet minder dan de bron van waaruit Rots en Water ontsproten is.

Karel

Bronnen:

1 LIAN, S.-Y., WU, W.-C., Qigong Empowerment. Guide to Medical, Taoist, Buddhist, Wushu Energy Cultivation. Rhode Island, The Way of the Dragon Publishing, 1997 (1ste druk), 348 pp.

2 Beschaving (2018). In Wikipedia. Geraadpleegd op 26 november 2018 via http://nl.wikipedia.org/wiki/Beschaving

3 Shang Dinastie, History of China (2018). In Wikipedia. Geraadpleeg op 26 november 2018 via https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_China

4 History of Qigong (2018). In Wikipedia. Geraadpleegd op 26 november 2018 via https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_qigong

5 Chigong/Qigong (z.j.). In Viva La Chi. Geraadpleegd op 26 november 2018 via https://www.vivalachi.com/Qi_Chi_and_Qigong_for_Health_s/127.htm

6 Wu, Z., Taylor Wu, K., Fire Dragon Meridian Qigong. Essential NeiGong for Health and Spiritual Transformation. London/Philadelphia, Singing Dragon, 2012 (1ste druk), 196 pp.

7 Bijtebier, L., Medische Qi Gong en Depressie. Zoetermeer, 2018 (1ste druk), 45 pp.

8 Bijtebier, L., ibid., blz. 8

9 LIAN, S.-Y., WU, W.-C., ibid., blz. 11

10 LIAN, S.-Y., WU, W.-C., ibid., blz. 18-19

11 LIAN, S.-Y., WU, W.-C., ibid., blz. 238

12 AUGIER, S., Shen Gong and Nei Dan in Da Xuan. A manual for working with mind, emotion, and internal energy. London/Philadelphia, Singing Dragon, 2015 (1ste druk), 239 pp.

13 Rots en Water (z.j.). Geraadpleegd op 26 november 2018 via https://www.hca-adam.be/vorming/rots-en-water/